MAŁGORZATA STRĘKOWSKA: BLIŻEJ FILMU (R. SZ. 2015-2016)

mac582gorzata-strc499kowska

AUTORKA: Małgorzata Strękowska

Zespół szkół nr. 2 im. Emilii Plater w Piasecznie

KONTAKT: malgorzata.stre@wp.pl

OPIS: Uczniowie będą uczestniczyć raz w tygodniu w zajęciach filmowych, a od października dodatkowo jeździć do kina Muranów na wybrany przez siebie cykl w ramach Nowych Horyzontów Edukacji Filmowej. Na zajęciach w szkole poznają język filmu (plany filmowe, punkt widzenia kamery, typy montażu) oraz dyskutować będą na temat obejrzanych filmów w Muranowie. Wreszcie zapoznają się z filmem dokumentalnym i w grupach 3-4 osobowych zrealizują własne etiudy filmowe.

Projekt pozwoli uczniom zdobyć wiedzę na temat języka filmu, wykorzystać poznawane w trakcie jego realizacji filmy do poszerzania wiedzy o świecie, kształtować w ten sposób gusty i uczyć wartościowania, wreszcie zachęcić uczniów do „zabawy z kamerą”. Finałem projektu będzie pokaz zrealizowanych filmów na Dniu Otwartym dla gimnazjalistów.

POZIOM SZKOŁY: szkoła ponadgimnazjalna

LICZBA OSÓB ZAANGAŻOWANYCH W PROJEKT: ok. 15- osób, uczniowie kl. II liceum

CZAS REALIZACJI: 1. semestr, 1 godz. zajęć artystycznych raz w tygodniu w roku szkolnym 2015-2016

…………………………………………………………………………………………………

10 listopada 2015

Zajęcia rozpoczęły się we wrześniu w wymiarze jednej godziny w tygodniu. Uczniowie spotykają się w grupach kilkunastoosobowych. Pierwsze zajęcia poświęcone były zagadnieniu film jako dziedzina sztuki. Na kolejnych omawialiśmy budowę filmu (kadr, ujęcie, scena, sekwencja), podział planów filmowych, punkty widzenia kamery. Obecnie omawiane są typy montażu. Te tematy realizowane są z wykorzystaniem pakietu dvd Nowe Horyzonty Edukacji Filmowej. W październiku uczniowie obejrzeli Labirynt Fauna Guillermo del Toro, a następnie na zajęciach dyskutowaliśmy o filmie i sposobach realizacji motywu labiryntu w tekstach kultury.

…………………………………………………………………………….

16 lutego 2016

ILU UCZESTNIKÓW BIERZE UDZIAŁ W PROJEKCIE?  Zajęcia realizowane są w dwóch grupach, jedna liczy 15, a druga 20 osób

OBECNY ETAP PRACY: Na zajęciach lekcyjnych omówiliśmy typu montażu. Uczniowie obejrzeli fragmenty filmów: Statyści Michała Kwiecińskiego, Emilka płacze Rafała Kapelińskiego, Katyń Andrzeja Wajdy, Symetria Konrada Niewolskiego, Angelus Lecha Majewskiego, Pręgi Magdaleny Piekorz, Zero Pawła Borowskiego. Przy okazji ćwiczyliśmy umiejętność analizy filmu, zwracając uwagę na sposób kadrowania, zastosowane plany, punkt widzenia kamery. Uczestniczyliśmy też w kolejnych seansach filmowych w kinie Muranów, podczas których obejrzeliśmy świetne Motyl i skafander Juliana Schnabela, Idę Pawła Pawlikowskiego i Control Antona Corbijna. Uczniowie wzięli udział w wykładach ilustrowanych prezentacją multimedialną, dzięki której dowiedzieli się w jaki sposób można interpretować obejrzany przed chwilą film. Z kolei na zajęciach w szkole dyskutowaliśmy na temat obejrzanych w kinie filmów, wymieniając się opiniami o poruszanej w nich tematyce, grze aktorskiej.

CO SIĘ UDAŁO? Myślę, że najlepiej wyszły dyskusje na zajęciach na temat obejrzanych filmów . Uczniowie zaczynają postrzegać film nie tylko w kategoriach poruszanej w nim tematyki, ale także jego strony formalnej. Nie wyrażają już opinii „fajny”, „trudny”, „nudny”, ale są w stanie wypowiedzieć się także na temat warsztatu.

CO JEST PROBLEMEM? Duża ilość uczestników zajęć stwarza sytuację, w której nie wszyscy się w pełni angażują.

………………………………………………………………………………………………………

12 kwietnia 2016

Na jakim etapie pracy obecnie jesteśmy? W ostatni piątek uczestniczyliśmy w ostatnim pokazie w kinie Muranów. Za 2 tygodnie planuję zajęcia podsumowujące nasze wyjazdy do kina.

W międzyczasie młodzież rozpoczęła pracę nad filmem inspirowanym Gadającymi głowami Krzysztofa Kieślowskiego. Niestety tylko jedna z kilku grup nakręciła jakiś materiał,  pozostałe przez ferie wielkanocne i moją nieobecność w szkole (zwolnienie lekarskie) nie wywiązały się z terminu. Planuję więc skończyć pracę nad tym zadaniem pod koniec maja.

Dodatkowo grupa kilku chłopców postanowiła nakręcić film o zajęciach języka angielskiego w ramach międzynarodowego projektu „Peace”. Obecnie są na etapie montażu. Myślałam, że i to zadanie uda się skończyć szybciej – film będzie gotowy po Wielkanocy – ale niestety z tych samych powodów, z których przeciągnęła się praca nad Gadającymi głowami, praca nad etiudą chłopców nadal trwa. Nowy deadline to koniec kwietnia.

12

…………………………………………………………………………….

16 czerwca 2016

Projekt Bliżej filmu zakładał, że uczniowie na zajęciach zdobędą wiedzę z zakresu języka filmu. Obejrzane filmy w Muranowie, a także prezentacje po projekcjach, pozwoliły uczniom wzbogacić warsztat potrzebny do analizy filmów.

Bliżej filmu to także bliżej kamery. Uczniowie mieli za zadanie nakręcenie swoich filmów inspirowanych Gadającymi głowami Krzysztofa Kieślowskiego. Musieli wymyślić pytania, które zadadzą respondentom oraz zastanowić się nad kluczem, według  którego zmontują nakręcony materiał.

Projekt udało się częściowo zrealizować. Uczniowie w grupach ( 4-5  osób) metodą „burzy mózgów” ustalili różne pytania, np. : Co uważasz za swój największy sukces życiowy? Co jeszcze chcesz osiągnąć? Jakie są twoje marzenia? Co sprawia ci radość? Co daje ci szczęście? Co cię irytuje? Dodatkowo grupa uczniów nakręciła krótki film o zajęciach języka angielskiego w ramach międzynarodowego projektu „Peace.

Nie udało nam się pokazać efektów pracy na Dniu Otwartym dla gimnazjalistów (początek kwietnia), ponieważ czas realizacji  filmów i ich montażu się wydłużył. Powstałe filmy zaprezentujemy więc w przyszłym roku szkolnym.

Najmocniejsza stroną projektu było pogłębienie zdolności komunikacyjnych uczestników i to, że udało się im nakłonić całkiem dużo osób do wypowiedzi przed kamerą – kolegów ze szkoły, członków rodziny, ale także osoby przypadkowo spotkane na spacerze, na ulicy. Choć zadanie to ocenili jako trudne, to jednak sprostali wyzwaniu.

Najsłabszą  stroną projektu okazały się problemy techniczne i ograniczony czas realizacji… Szkoła dysponuje jedną kamerą, którą uczniowie mogli wypożyczyć, ustalając między sobą kolejność. Niektóre grupy posiadały własny sprzęt, a część nagrań dokonano z pomocą telefonów komórkowych. Jakość dźwięku była często słaba – w tym zwłaszcza wypowiedzi  nagrane w plenerze.

Koszty projektu były nieduże – cena biletów na seanse w Muranowie i koszt dojazdu do kina.

Uczniowie montowali filmy w domu. Po obejrzeniu roboczej wersji i  wspólnym omówieniu mocnych i słabych stron nakręconego materiału, uczniowie mieli dokonać koniecznych  poprawek (dograć materiał, zmienić kolejność ujęć). Jednak tylko trzy grupy znalazły na to czas w trudnym okresie końcowo-rocznych sprawdzianów i poprawiania ocen.

Gdybym ponownie miała zrealizować swój projekt, to myślę, że  przesunęłabym czas realizacji filmu tak, aby montaż zakończyć w połowie kwietnia  (przed egzaminami maturalnymi, które dezorganizują normalną pracę …), by był czas na ewentualne zmiany.

W następnym roku szkolnym będę kontynuować swoje zajęcia. Oczywiście zamierzam nakręcić z uczniami jakieś filmy w pierwszym semestrze (będą w klasie maturalnej). Nie wiem jednak na razie, czy to będzie mockument czy też krótka fabuła. Uczniowie mają się zastanowić  i zadecydować, czym będą chcieli się zająć. Pierwsze rozmowy na ten temat mamy już za sobą.

Czy mogłabym udzielić jakiś rad osobom przystępującym do realizacji filmowych projektów z uczniami? Moim zdaniem ważne jest, aby  jasno określić zadania do realizacji i czas na ich wykonanie, wyłonić lidera, no i przede wszystkim motywować uczniów.

A na koniec przedstawiam kilka ze zrealizowanych przez uczniów filmów:

 

MAGDALENA MARYNOWSKA: ZAGUBIONA KSIĄŻKA (R. SZ. 2015-2016)

 

magdalena-marynowska

AUTORKA: Magdalena Marynowska

Gimnazjum im. I.J. Paderewskiego w Skórzewie

KONTAKT: magdamaryn@op.pl

OPIS: Inscenizacja sceny z Balladyny Juliusza Słowackiego. Projekt rozpocznie się od zapoznania z treścią lektury, następnie uczniowie opracują swoje role, szczegółowy scenariusz, wreszcie – przygotują inscenizację i ją nagrają.

POZIOM SZKOŁY: gimnazjum

LICZBA OSÓB ZAANGAŻOWANYCH W PROJEKT: 10-12 uczniów

CZAS REALIZACJI: wrzesień 2015 – marzec 2016, spotkania 2 razy w tygodniu

………………………………………………………………………………………..

16 grudnia 2015

Klasa, o której myślałam w pierwszej kolejności, nie przychodzi regularnie na zajęcia, także do realizacji projektu muszę wybrać innych uczniów. W związku z tym nie zaczęłam jeszcze zdjęć, rozmawiam z uczniami o scenariuszu i ustalamy podział ról.

Udało mi się skończyć scenariusz, który wygląda następująco:

Akcja w bibliotece.

Uczeń A do kolegi B: Jaką książkę ostatnio przeczytałeś?

B: Balladynę, Słowackiego

A: Co, lekturę, nie ma innych książek?

B: Ta jest obowiązkowa!

A: Zacznij czytać coś innego. Zwariujesz od lektur.

B: Jeśli nie przeczytam Balladyny to dostanę ndst z polskiego i nie zagram w naszym szkolnym przedstawieniu

A: Nie masz innych zmartwień

B: Nie mam

A: A skąd wziąłeś książkę?

B: Wypożyczyłem w bibliotece szkolnej!

A: W bibliotece szkolnej, no co ty, przecież w naszej bibliotece nic nie ma.

B: Akurat miałem szczęście i wypożyczyłem, zobacz (szuka w tornistrze i nie może znaleźć)

Pani z biblioteki, która słyszy tę rozmowę pyta: I co zgubiłeś egzemplarz lektury, to musisz odkupić!

A i B (razem): Może się znajdzie

Bibliotekarz: Ciekawe, gdzie. Przeszukaj jeszcze raz plecak.

A i B przeszukują swoje plecaki i odpowiadają, że nie mogą znaleźć.

Bibliotekarz do B: Zastanów się, gdzie ja ostatni raz widziałeś, bo naprawdę wpisze to do i-dziennika.

A i B (zastanawiają się gdzie ta książka) Może w sali od j.polskiego, może w szatni. Tylko co teraz. Bibliotekarz odbiera telefon z portierni z informacją, że podczas sprzątania szkoły znaleziono egzemplarz Balladyny!

Uczeń B: To cud! Nie zapłacę kary i nauczę się swojej roli na przedstawienie!

A: Przecież to jest za trudne, przeczytaj fragment

B: Czyta na głos (…)

Koniec

……………………………………………………………………………………………..

15 stycznia 2016

UCZESTNICY REALIZUJĄCY PROJEKT: 5 osób

FORMA ZAJĘĆ: mini wykład, rozmowa, burza mózgów

OBECNY ETAP PRACY: odbywają się właśnie zdjęcia próbne

CO JEST OBECNIE NAJTRUDNIEJSZE? problemem jest ustalenie dogodnych terminów spotkań z grupą, dodatkowo młodzież jest niechętna by pokazywać się na ekranie

1P1110546

…………………………………………………………………………………………

23 czerwca 2016

Jaki był pani pierwotny pomysł na projekt filmowy z uczniami? Udział jednej z klas w projekcie NHEF, realizowanym w kinie Muza w Poznaniu oraz nakręcenie filmiku pt. Zagubiona książka.

Jakie problemy stanęły na drodze realizacji projektu? Okazało się, że grupa, która została wytypowana do realizacji projektu jest uzdolniona muzycznie i w tym kierunku rozwijane są ich zainteresowania. Problemem jest ustalenie godzin realizacji. Młodzież ma zajęte popołudnia. Wymagana jest zgoda dyrektora szkoły, rodziców uczniów, grona pedagogicznego.

Z jakim efektem zakończyła się realizacja tego projektu? W połowie roku szkolnego do realizacji podobnego filmu zgłosił się uczeń z równoległej klasy. Opracowaliśmy krótki scenariusz. Sprawa znalazła się u p.wicedyrektor.

Jaki projekt został zrealizowany zamiast pierwotnie założonego? Zapisałam się na warsztaty filmowe Akademii Nowe Horyzonty i regularnie w nich uczestniczyłam. Zrobiłam w efekcie film, którego akcja dzieje się na terenie szkoły, w bibliotece szkolnej i w stołówce.

Czy efekt projektu jest zadowalający? Tak. Okazało się, że zainteresowanie kręceniem filmów jest bardzo duże, szczególnie wśród młodzieży. Przeszkodą jest brak czasu na udział w zajęciach, kursach filmowych. Najprawdopodobniej uczniowie kręcą filmy dla siebie i nie prezentują ich na forum.

 

TERESA ŁYTKOWSKA: WOLNOŚĆ KOCHAM I ROZUMIEM (R. SZ. 2015-2016)

teresa-c582ytkowska

AUTORKA: Teresa Łytkowska

XV Liceum Ogólnokształcące im. Zjednoczonej Europy w Gdańsku

KONTAKT: tsa5@wp.pl

OPIS: Projekt filmowy wiązać się będzie z recepcją pojęcia ,,wolność”, uczestnicy napiszą scenariusz filmu dokumentalnego, który dotyczyć będzie tego pojęcia a następnie nakręca i zmontują film. Projekt ma na celu łączenie teoretycznej wiedzy filmowej z kształceniem umiejętności praktycznych, podnoszenie kompetencji w zakresie edukacji medialnej i filmowej, jak również kształtowanie odpowiedzialności za podejmowane działania, uczenie współpracy, systematyczności i koordynacji w działaniu wieloaspektowym, wreszcie – budowanie poczucia wspólnoty i szkolnej tradycji.

POZIOM SZKOŁY: szkoła ponadgimnazjalna

LICZBA OSÓB ZAANGAŻOWANYCH W PROJEKT: 6 osób

CZAS REALIZACJI: od września 2015 do czerwca 2016, raz w tygodniu po 1,5 godziny wraz z feriami zimowymi: w sumie ok. 44 godz.

………………………………………………………………………………………………………

09.11.2015

KIEDY ROZPOCZĘŁA SIĘ REALIZACJA PROJEKTU? Realizacja projektu rozpoczęła się w połowie września br.

NA JAKIM ETAPIE PRACY TERAZ JESTEŚMY? Obecnie mamy przygotowany scenariusz filmu dokumentalnego, który niestety ulega nieustannym zmianom, bo młodzież weryfikuje wcześniejsze pomysły w zestawieniu ze swoimi możliwościami i organizacją pracy

CO DO TEJ PORY SIĘ UDAŁO, A Z CZYM BYŁY PROBLEMY? Co się udało a z czym są problemy? Udało się zebrać grupę osób, które opracowały scenariusz dokumentu oraz zapoznały się z kilkoma filmami dokumentalnymi a także zaznajomiły się z pracą kamery i podjęły pierwsze próby nagrywania. Młodzież była także w biurach poselskich obu bohaterów dokumentu: Lecha Wałęsy i Jarosława Wałęsy w celu ustalenia terminów wywiadów. Niestety ze względu na duże zaangażowanie polityczno-społeczne obu panów, terminy te nie zostały jeszcze wyznaczone. Mimo kilku prób nagrania sondy ulicznej, ciągle mało mamy materiału filmowego. Następną próbę młodzież podejmie podczas Parady Niepodległości.

WARTO DODAĆ, ŻE… Hmmm…jeśli powiem, że nie jest łatwo pracować z ,,nowicjuszami filmowymi”, to raczej nie będzie odkrywcze, prawda? Trudność polega także na tym, iż trudno młodzieży zdecydować się na realizację jednego konkretnego pomysłu. Odnoszę wrażenie, że łatwiej byłoby zbudować dokument w postaci dygresji (niekoniecznie wprost związanych z tematem). I ważna uwaga: młodzież naprawdę niewiele wie na temat lat osiemdziesiątych.

123456

………………………………………………………………………………………………………

12 stycznia 2016

OSOBY ZAANGAŻOWANE W PROJEKT: W projekt zaangażowanych jest sześcioro uczniów klasy II e oraz nauczyciele języka polskiego i informatyki.

FORMA ZAJĘĆ: Zajęcia odbywają się raz w tygodniu (ok.1,5 godz. w środy) oraz w zależności od potrzeb w soboty (nagrywanie sondy ulicznej).

OBECNY ETAP PRACY: Obecnie zrealizowaliśmy część sondy ulicznej oraz wywiady z byłym prezydentem RP p. Lechem Wałęsą i posłem do Parlamentu Europejskiego – p. Jarosławem Wałęsą.

CO SIĘ UDAŁO? Udało nam się dosłownie ,,rzutem na taśmę” (wcale nie filmową!) nagrać oba wywiady, o przeprowadzenie których staraliśmy się nieomal trzy miesiące. Zadanie było dość karkołomne, gdyż wywiady miały miejsce dzień po dniu w czasie świątecznych imprez szkolnych, więc musieliśmy mocno popracować logistycznie, aby wszystkie obowiązki pogodzić. Ale udało się…mamy materiały! Teraz przystępujemy do montażu tych zgromadzonych… ,,cudowności”.

Z CZYM SĄ PROBLEMY? Ciągle najtrudniejsze jest nagrywanie materiałów – sondy ulicznej. Zobaczymy także, jak będą postępowały prace montażowe.

I CO JESZCZE? Naszą wizytę w dniu 21 grudnia 2015 r. w biurze byłego prezydenta RP – p. Lecha Wałęsy udokumentowano zdjęciem i natychmiast umieszczono na Facebooku, gdzie można zobaczyć całą ekipę projektu. Dostaliśmy także świąteczne podarunki w postaci książek i nagrań, co nas naprawdę zaskoczyło.

7891011

……………………………………………………………………

12 kwietnia 2016

Niespodziewanie sytuacja „zewnętrzna”, a mianowicie zamieszanie wokół przeszłości Lecha Wałęsy, niekorzystnie splotła się z naszym projektem. Obawiamy się, że z tego powodu zostanie on źle przyjęty, nie będzie miał także szansy by zaistnieć na festiwalach, do których chcielibyśmy go zgłosić.

Innym problemem, który ostatnio się pojawił, są prawa autorskie do piosenki Kocham wolność, którą chcieliśmy wykorzystać w filmie. Piosenka ta zainspirowała również jego tytuł. Napisaliśmy do zespołu Chłopcy z Placu Broni, ale grupa nie wyraziła zgody na wykorzystanie utworu, odpowiadając, że ma „wątpliwości natury politycznej”. I w ten właśnie sposób drugi problem splótł nam się z pierwszym…

Z tego powodu opadły nam trochę morale i motywacja potrzebna do tego, by skończyć film. Dobrą stroną całej sytuacji jest przynajmniej to, że ostatnio sporo rozmawiamy z młodzieżą o polityce. Na szczęście po okresie rezygnacji doszliśmy do wniosku, że przecież ani tytuł filmu, ani tym bardziej muzyka nie są czymś dogmatycznym. Postanowiliśmy zmienić podkład muzyczny i prawdopodobnie też tytuł. Trochę szkoda, ale trudno.

Warto także dodać, że dzięki problemowi z wykorzystaniem piosenki Kocham wolność młodzież uświadomiła sobie, że wykorzystywanie cudzych utworów nie jest wcale takie łatwe i beztroskie jak się im do tej pory wydawało, a autor utworu niekoniecznie musi się zgodzić na to, by pojawił się on w naszym dziele.

Kończymy optymistycznie – uczniowie planują przesłać nasz film na konkurs Albatrosy z czego bardzo się cieszę.

……………………………………………………………………….

30 maja 2016

Przedstawiamy efekt naszej pracy. Oto film Wolność, kocham i rozumiem

………………………………………………………………………………………….

15 czerwca 2016

Naszym zadaniem było nakręcenie filmu o szeroko pojętej wolności. W tym celu zdecydowaliśmy się zrealizować krótkie sondy uliczne z przechodniami w różnym wieku, oraz przeprowadzić wywiad z prezydentem RP Lechem Wałęsą i jego synem Jarosławem Wałęsą – posłem do Parlamentu Europejskiego.

Uważamy, że nakręciliśmy za mało sond. Ponadto zabrakło nam ujęć Gdańska, które posłużyłyby jako przejścia między ujęciami. Jednak, mimo tych niedostatków, projekt ,,Wolność kocham i rozumiem…” udało się zrealizować w całości.

Najmocniejszą stroną projektu okazały się przygotowane przez młodzież pytania wywiadu, które stanowiły pewną całość znaczeniową, dotyczącą pojęcia wolności w ujęciu pokoleniowym (perspektywa ojca i syna). Jego najsłabszą stroną były trudności techniczne, związane ze sprzętem nagrywającym, a także kwestie praw autorskich, wykorzystanego w filmie fragmentu piosenki ,,Kocham wolność”. Kłopoty sprawiał również montaż i zróżnicowanie oświetlenia, w którym nagrywane były ujęcia.

Młodzież twierdzi, że zdecydowałaby się na nagrywanie paroma kamerami. Wywiady byłoby dobrze realizować na tym samym tle i w tym samym oświetleniu. Należałoby tak poszerzyć film  o przejściowe ujęcia pomiędzy kadrami oraz muzykę.

Moim zdaniem ponowna realizacja projektu jest zamiarem chybionym, ponieważ diametralnie zmieniła się koniunktura polityczna i nazwisko Wałęsa wywołuje skrajne, często wrogie emocje, co powoduje, że młodzi ludzie wątpią w sens robienia dokumentu o w/w.

Realizacja projektu filmowego wymaga ogromnego zaangażowania czasowego, który w żaden sposób nie mieści się w zajęciach lekcyjnych czy nawet pozalekcyjnych. Należy także brać pod uwagę fakt, iż młodzież – mimo obycia z techniką filmową – niezbyt sprawnie posługuje się nią w praktyce, dlatego należy montażowi filmu poświęcić więcej zajęć. Wskazane jest także kreatywne myślenie na zasadzie „burzy mózgów” podczas tworzenia  scenopisu.

Dodatkowe koszty, które musieliśmy ponieść realizując projekt, związane były przede wszystkim z transportem ze szkoły do Europejskiego Centrum Solidarność w celu zrealizowania wywiadu z Panem Lechem Wałęsą oraz do biura poselskiego Pana Jarosława Wałęsy na ulicy Chlebnickiej w Gdańsku w tym samym celu.

Trudno mi powiedzieć, jaka będzie przyszłość… Istnieje pomysł przemontowania w/w dokumentu, a także realizacji projektu filmowego z okazji 25-lecia istnienia liceum. Poza tym uczestnictwo z klasą trzecią LO w roku szkolnym 2016/17 (w ramach kontynuacji programu edukacji filmowej) w zajęciach Nowych Horyzontów Edukacji Filmowej.

 

RENATA CZAJA-ZAJDER: FILM NA HORYZONCIE (R. SZ. 2014-15)

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

 

 

 

 

AUTORKA: Renata Czaja-Zajder

Gimnazjum nr 5 im. K. Nowaka w Poznaniu

KONTAKT: renata_czaja@go2.pl

OPIS: Zgodnie z formułą zaproponowaną przez Stowarzyszenie Nowe Horyzonty, projekt Film na Horyzoncie, w którym wezmę udział razem z uczniami, ma charakter ogólnopolskiego kursu internetowego, w ramach którego uczestnicy poznają kolejne etapy powstawania filmu. Nauczą się, jak znaleźć dobry pomysł na film, napisać do niego scenariusz, wykonać zdjęcia oraz zmontować materiał audiowizualny. Zaletą projektu jest możliwość skorzystania z profesjonalnych zasobów SNH.

POZIOM SZKOŁY: Gimnazjum

OSOBY ZAANGAŻOWANE W PROJEKT: Grupa 5 – 6 uczniów (w miarę większej liczby chętnych możliwa jest realizacja projektu przez dwie równoległe grupy)

CZAS REALIZACJI: W ramach zajęć koła filmowego – 2 godz tygodniowo w roku szkolnym 2014-2015

……………………………………………………………..

MAMY EKIPĘ
Zgodnie z planem powstała grupa projektowa w ramach obowiązkowego projektu edukacyjnego realizowanego przez klasy drugie. To uczniowie klasy sportowej o profilu siatkarskim: dwie dziewczęta, czterech chłopców. Skład grupy to pierwsza trudność – uczniowie codziennie trenują, terminy treningu dziewcząt nie pokrywają się z treningami chłopców. To nie jest oczywiście problem filmowy, ale nauczyciele realizujący szkolne przedsięwzięcia wiedzą doskonale, ile się trzeba czasem namęczyć, aby pokonać bariery organizacyjne. Ostatecznie ustaliliśmy, że będziemy spotykać się w piątki w godz. 18 – 20, kiedy szkoła pustoszeje niemal zupełnie. To świetny moment na zamówienie pizzy i rozmowy o filmie.

POCZĄTEK
Zaczynamy od wyjaśnień, na czym polega projekt Film na Horyzoncie. Z poprzednich edycji oglądamy nagrodzone filmy i etiudy rekrutacyjne (bo nie od razu Kraków… i nie święci garnki…) Członkowie grupy nie mają żadnych doświadczeń filmowych. Zaczynamy od zera!
Rejestrujemy ekipę i …

PIERWSZE ZADANIE
Temat projektu i pierwsze zadanie zachwyciły! Będzie filmowo w każdym calu. Na każdym kroku pretekst do przemycenia filmowej wiedzy. Wykorzystuję materiały zamieszczone na stronie projektu – prezentacja zagadnienia remaku w pigułce. I szukamy pomysłu na TEN film. Żeby ich wyrażał, żeby mógł być głosem – jeśli już nie pokolenia, to przynajmniej naszej ekipy. O święta naiwności! Jedna z dziewcząt najchętniej nakręciłaby całą sagę Zmierzch, na co chłopcy krzywią się ostentacyjnie. Podają za to tytuły bliżej mi nieznanych filmów akcji albo przekonują do bardzo widowiskowej sceny z 300 Zacka Snydera. Na co z kolei dziewczyny wzruszają ramionami. Jeden z chłopców ma zainteresowania muzyczne, pokazał kilka niezłych scen, ale szybko przekonałam młodych ludzi, że nasz film ma nie tylko ich wyrażać, ale przede wszystkim – powstać. Co wcale nie wydawało się oczywiste podczas rozważania pierwszych propozycji. W końcu pojawił się tytuł Stowarzyszenie umarłych poetów Petera Weira. Bingo! Pomysł może nie wszystkich zachwycił w równym stopniu, ale przynajmniej został przez wszystkich zaakceptowany.
Pierwsze podejście to scena pożegnania Keatinga. Ustaliśmy, że postaramy się ją w miarę wiernie odwzorować. Taki sposób wydawał się bezpieczny, a ja uznałam to za okazję do wprowadzenia w podstawy języka filmu planów filmowych, ruchów kamery, punktów widzenia, typów montażu. Dokonaliśmy szczegółowej analizy tej sceny, uczniowie pracowicie rysowali storyboardy, rozpracowali każde ujęcie. Przeprowadziliśmy coś na kształt dokumentacji – wybraliśmy odpowiednią salę z drzwiami we wnętrzu, planowaliśmy układ postaci. Zaczęliśmy kompletować obsadę – i tu spotkała nas pierwsza porażka. Odmówili nam wszyscy nadający się do wyznaczonych ról nauczyciele płci męskiej. Bałam się, że nakręcenie tej sceny z samymi uczniami doprowadzi do niezamierzonej parodii, zatem znów znaleźliśmy się w punkcie wyjścia. Szukaliśmy sceny w podobny sposób znaczącej, ale możliwej do nakręcenia bez udziału odpowiednich dorosłych. Wybór padł na tę, w której uczniowie kopią piłkę, recytując fragmenty wierszy. Skompletowanie wystarczająco dużej grupy chłopców okazało się już łatwiejsze, a mnie spodobało się sportowe nawiązanie odpowiednie do charakteru naszej szkoły.
Samo kręcenie i montowanie nie zajęło nam dużo czasu – nie dlatego, że poszło nam tak dobrze, ale był to już naprawdę ostatni dzwonek i baliśmy się, że nie zmieścimy się w terminie. Wiedzieliśmy, że nie mamy szans na ponowne zebranie grupy do zagrania sceny. Przydały się też storyboardy – nabycie tej umiejętności to niewątpliwy zysk pierwszego etapu. Wysłaliśmy więc filmik mimo oczywistych niedociągnięć i jesteśmy dalej w grze.
Ekipa wydaje się w miarę zadowolona, nasi aktorzy również przyjęli pozytywnie końcowy efekt, a ja cieszę się, widząc, ile się wszyscy przy okazji uczymy.
Na zdjęciu uczeń wcielający się w rolę Johna Keatinga.

1

……………………………………………………………………………..

W ROLI WIDZÓW

Jak co roku uczestniczyłam z gimnazjalistami w zajęciach Nowych Horyzontów Edukacji Filmowej w klimatycznym kinie Muza w Poznaniu. Tym razem wybraliśmy cykl „Świat współczesny”, który daje możliwość zderzenia uczniów z aktualnymi dyskusjami społecznymi podejmowanymi z perspektywy młodzieżowego bohatera.

Na pierwszych zajęciach przy okazji filmu Tysiąc razy silniejsza Petera Schildta pojawiło się straszne słowo gender, a w centrum zainteresowania znalazły się relacje między dziewczętami i chłopcami w kontekście stereotypowo pojmowanych ról społecznych. Problemy te okazały się szczególnie aktualne dla uczniów, którzy właśnie zaczynają gimnazjalną edukację i tworzą swoje klasowe społeczności. Swoistym kontekstem była medialna debata odbywająca się jak na zamówienie w tym samym czasie, m.in. głośne ostrzeżenie jednego z księży, aby nie uczyć chłopców sprzątania bez oglądania się na dziewczynki, bo skutkiem takiego wychowania jest homoseksualizm. Przed seansem przeprowadziłam wśród uczniów ankietę na temat funkcjonowania stereotypów płci oraz przejawów dyskryminacji ze względu na płeć w środowisku szkolnym. Wyniki opracowane w postaci prezentacji (z porządnymi wykresami) zestawione z przykładami reklam obrazujących przemocowe stereotypy płci były punktem wyjścia do ciekawej dyskusji. Naprawdę dojrzale uczniowie odebrali film „Jak to jest” – tylko odrobinę zaskoczeni sposobem ujęcia tematu („te rzeczy” na lekcji języka polskiego?) Zadaniem uczniów po seansie było napisanie recenzji filmowej.

A początek grudnia w Poznaniu to prawdziwa uczta kinomana – 32. Międzynarodowy Festiwal Filmów Młodego Widza Ale Kino! Najwytrwalsi miłośnicy kina wybrali się ze mną na wieczorny seans w Nowym Kinie Pałacowym. Było warto! Film niemieckiego reżysera Tali Bardego Tylko nie dla twoich oczu nie zawiódł naszych oczekiwań – to inteligentna mieszanka thrillera (z jawnymi nawiązaniami do mistrza Alfreda Hitchcocka), czarnej komedii, młodzieżowego kina o dorastaniu, komedii romantycznej i motywów znanych choćby z serialu „Dexter”. Głównym bohaterem jest dziwak, który ma tylko (!) 137 znajomych na Facebooku. Unieruchomiony w domu po wypadku na meczu hokeja całymi dniami podgląda swoich kolegów (i koleżanki!) ze szkoły za pomocą internetowych kamer i hakerskiego programu. Fascynujące zajęcie? A do tego jeszcze dreszczyk emocji, gdy obraz jednej z kamer sugeruje, że nielubiany kolega może być mordercą. Wątek kryminalny jest zarazem pretekstem do poruszenia ważnych problemów społecznych. Czy wyobrażasz sobie życie bez Internetu? Takie pytanie stawiają sobie bohaterowie filmu. Odpowiedź jest oczywista – Internet to ich sposób funkcjonowania w świecie, najważniejsza forma zawierania i podtrzymywania znajomości, budowania relacji społecznych. „Jak mógłbym odrabiać lekcje, gdyby nie było Wikipedii i Google’a?” Na to wyznanie młodzieżowa widownia reaguje śmiechem. Z kogo się śmiejecie? Czy nie z siebie samych? Dorośli widzowie mogą natomiast z niepokojem obserwować, gdzie w tym świecie jest miejsce rodziców (za drzwiami tonącego w bałaganie pokoju nastolatka albo… w workach z poćwiartowanymi zwłokami). Gorąco polecam włączenie tego filmu do programu NHEF! Po seansie – miła niespodzianka! Spotkanie z młodym (24-letnim) reżyserem, Talim Barde, który opowiedział o swoich inspiracjach oraz trudności w pracy nad filmem w roli reżysera, producenta i odtwórcy jednej z głównych ról.

MIERZYMY SIĘ Z MONTAŻEM

Kolejne zadanie w ramach projektu FILM NA HORYZONCIE to filmowy tutorial. Przeglądamy materiały zamieszczone przez Organizatorów, wybieramy temat naszego instruktażu. Dyskusja wypełnia dwugodzinne spotkanie (czy Organizatorzy zdają sobie sprawę z tego, jak dalece zagospodarowują nam czas???) Padają kolejne propozycje, które sprawdzamy, odwołując się do instrukcji. Co powinniśmy przedstawić? W jaki sposób można to zrobić? Decydujemy się na zagadnienie montażu filmowego i wymyślamy scenariusz opowieści, w której można zaprezentować funkcje poszczególnych typów montażu.

3

4

Przeglądając kolejne nagrane przez uczniów materiały filmowe, widzę, jak dobrze dzieciaki bawią się przy ich realizacji. Angażują się coraz bardziej, mają całkiem sensowne pomysły. A sam montaż to prawdziwa przygoda. Kiedy ujęcia z różnych dni i miejsc złożyły się w spójną historię opowiedzianą zgodnie z tym, co sobie zamierzyli – było tak, jakby zadziałała magia! Przypominam, że pracuję z nowicjuszami, więc dla nich te doświadczenia były małym olśnieniem. Ostatecznie nasz tutorial został oceniony niżej od etiudy rekrutacyjnej, co dosyć poważnie rozmijało się z odczuciami uczniów i przyczyniło się wręcz do małego kryzysu.

PRÓBA DOKUMENTU

Zadanie dokumentalne stanowiło największe wyzwanie organizacyjne i merytoryczne – i w końcu nas przerosło. Pierwszym problemem okazał się termin. Organizatorzy przyspieszyli znacząco deadline filmowego dokumentu, a informacje o temacie zadania pojawiły się tuż przed wyjątkowo długą przerwą świąteczną, gdy uczniów nie było już w szkole. Ostatecznie mieliśmy tydzień na realizację całego zadania. Drugi problem wynikał z charakteru zadania – uczestnicy projektu nie znają w zasadzie żadnych dokumentów, uważają filmy dokumentalne za nudę, kompletnie nie mają przekonania do tego rodzaju twórczości filmowej. Nie mieli żadnego pomysłu, a moje pomysły nie trafiły im do przekonania. Mijały kolejne dni, a my utknęliśmy w martwym punkcie. W końcu podpowiedziałam uczniom, że najprostszą formą dokumentu jest sonda i postanowiliśmy poszukać sposobu na powiązanie tematu sondy z tematem zadania – „Film jak życie, życie jak film”. Jednym z pomysłów było pytanie o ulubiony film, ale ostatecznie zdecydowaliśmy się na nawiązanie do Ćwiczeń warsztatowych Marcela Łozińskiego i powtórzenie jego pytania o to, „jaka jest dzisiejsza młodzież”.

5

Nagrywanie materiału było dla uczniów ważnym doświadczeniem. Towarzyszyłam im przy kilku rozmowach, ale w końcu uznałam, że powinni próbować samodzielnie. Jestem przekonana, że dużo się przy tej okazji nauczyli. Podczas montażu bawiliśmy się trochę w manipulatorów, wyjmując z kontekstu fragmenty wypowiedzi zgodnie z przyjętym założeniem, ale tu nie jestem do końca zadowolona z efektu, bo ujawnienie zabiegów manipulacyjnych okazało się niemożliwe w materiale ograniczonym do trzech minut. Ostatecznie wysłaliśmy naszą sondę ze świadomością, że nie jest to praca na zadany temat. Przynajmniej nie zaskoczyła nas ocena jurorów – dokładnie taka, jakiej się spodziewaliśmy. Mimo wszystko uważam, że uczestnicy zyskali naprawdę cenne doświadczenie.

TERAZ TELEDYSK

Ostatnie zadanie wstępne udało się ukończyć chyba cudem. Szalała grypa, a dwaj uczniowie – w tym nasz lider – trafili do szpitala. Odpadały nam kolejne pomysły i kilka razy zmienialiśmy koncepcję, żeby w końcu ratować materiał w montażu. Ostateczny efekt okazał się nie najgorszy, co potwierdziła bardzo pochlebna tym razem ocena jurorów.

6

7

………………………………………………………………………………

FILM NA HORYZONCIE

Udział w projekcie Film na Horyzoncie i realizacja kolejnych zadań były zasadniczym elementem prowadzonego przeze mnie KOŁA FILMOWEGO (zajęcia co najmniej 2 godziny tygodniowo). Równolegle jednak uczniowie uczestniczyli w innych działaniach związanych z edukacją filmową:

– Trzy klasy gimnazjalne wzięły udział projekcie Nowe Horyzonty Edukacji Filmowej w cyklu „Świat współczesny” w kinie Muza w Poznaniu.

– Grupa uczennic wzięła udział w projekcie Filmoteka szkolna. Akcja! w formie internetowego kursu filmowego. Kolejne moduły obejmowały podstawy języka filmu, analizę formalną filmu, zadania operatorskie, aktorskie i montażowe, realizację etiudy filmowej, prowadzenie bloga.

– Gimnazjalna ekipa filmowa zaangażowała się w pomoc przy realizacji filmu przez uczniów klasy trzeciej szkoły podstawowej w ramach Akademii Filmowej Multikino. Gimnazjaliści kierowali pracami młodszych kolegów przy tworzeniu storyboardów, przedstawili prezentację dotyczącą kompozycji kadru i planów filmowych, udzielali wskazówek podczas filmowania oraz włączyli się w prace nad montażem nagranego materiału. W efekcie tej współpracy powstał film Bajkowe zamieszanie zaprezentowany podczas kinowego pokazu dla uczestników programu z poznańskich szkół podstawowych.

– Grupa uczniów wzięła udział w warsztatach „Samodzielna próba dziennikarska” w ramach Poznańskiego Festiwalu Nauki i Sztuki. W studiu radiowym uczniowie zmierzyli się z tekstami łamiącymi języki, a w studiu telewizyjnym zrealizowali własne materiały reporterskie – uczestniczyli w kolegium redakcyjnym, wcielili się w rolę dziennikarzy, wykonali zadania operatorskie za kamerą. Tu zaletą była możliwość zapoznania się z profesjonalnym sprzętem i praca w prawdziwym studiu.

– Wszyscy uczniowie zaangażowani w działania filmowe uczestniczyli w Filmowej Grze Miejskiej zorganizowanej przez Centrum Edukacji Obywatelskiej oraz Polski Instytut Sztuki Filmowej.

Projekt Filmy na horyzoncie, którego finalnym działaniem miało być stworzenie prequela filmu Whiplash Damiena Chazelle’a niestety nie powiódł się. Zabrakło przede wszystkim determinacji i zaangażowania poszczególnych uczestników. Różne charaktery uczniów i podejścia do całego projektu sprawiły, że zatrzymaliśmy się na etapie nagrywania filmu. Niestety początkowy entuzjazm ekipy nie przełożył się na rezultaty. Część uczniów zrezygnowała z aktywnego uczestniczenia w projekcie. Dała się również odczuć presja czasu, która również przyczyniła się do nie zakończenia projektu. Pomimo niepowodzenia uczniowie aktywnie brali udział w zajęciach praktycznych, dzięki czemu zdobyli wiedzę z tematyki filmowej.

8

9

10

11

Zaletą projektu realizowanego w formie internetowego kursu było ogromne wsparcie merytoryczne ze strony organizatorów: baza materiałów edukacyjnych, fachowe komentarze do wykonanych prac, wskazówki mentorów i zwłaszcza profesjonalne stacjonarne warsztaty tematyczne. Cały kurs zaprojektowany był w taki sposób, że uczniowie od początku wykonywali zadania praktyczne i przy tej okazji zmuszeni byli do poszukiwania informacji, poszerzania wiedzy i nabywania umiejętności – czyli „Po pierwsze działanie!” Wyjątkowo trafny wydaje mi się dobór zadań i cały pomysł działań filmowych zogniskowanych wokół filmu właśnie, co wymuszał temat projektu – „Remiksujemy kino”.

Drugą mocną stroną jest to, co udało mi się uzyskać w toku całorocznych prac, a co określiłabym jako promieniowanie i wpływ działań projektowych na otoczenie. Członkowie ekipy filmowej w naturalny sposób włączali się np. w realizację innych projektów edukacyjnych, które nie były tematycznie związane z edukacją filmową, ale wykorzystywały film jako narzędzie prezentacji prac – pełnili przy tym sami funkcję mentorów, doradców. Za szczególnie cenne uważam to, że uczniowie sami zaczynają się bawić w film, a tworząc własne prace, wykorzystują umiejętności i wiadomości nabyte podczas realizacji projektu. Cieszy mnie, że działania filmowe w szkole cieszą się coraz większą popularnością.

Co do słabych stron projektu, jedna związana jest z organizacją projektu po stronie Stowarzyszenia Nowe Horyzonty, druga – z działaniami w szkole:  W ramach Filmu na Horyzoncie odbywały się stacjonarne warsztaty, na które z każdej ekipy mogły przyjeżdżać za każdym razem wyłącznie 2 osoby. Rozumiem też ideę, że uczniowie uczestniczący w warsztatach powinni przejąć funkcję liderów przy realizacji kolejnego etapu. Jednak w przypadku mojej grupy taki zamysł się nie sprawdził. Wbrew założeniom uczniowie, którzy nie brali udziału w warsztatach, poczuli się również zwolnieni z odpowiedzialności za wykonanie zadania. Słabą stroną działań realizowanych w szkole okazało się podtrzymanie zaangażowania uczniów i działania pod presją czasu.

Jeśli miałabym ponownie zrealizować ten projekt zastanowiłabym się nad grupą, z którą będę go współtworzyć. W pracy w szkole nie mam do końca wpływu na dobór grupy – prowadzone przeze mnie zajęcia muszą mieć charakter otwarty, ale myślę, że przy tak wymagającym i rozłożonym w czasie projekcie warto byłoby przemyśleć skład ekipy. Dobór na zasadzie pełnej przypadkowości może się nie sprawdzić. Może nawet lepsze byłoby utworzenie dwóch mniejszych, ale bardziej zgranych grup (choćby ze względu na konieczność dostosowania terminów zajęć do godzin treningów)